Çocukluk Döneminde Benlik Saygısı Oluşumu, Ailenin Rolü

Yazar Elif Konak
Tarih 27 Eylül 2020 - 11:37
Kategori Psikoloji

Benlik saygısı, kişinin kendisine ait değerlendirmesi neticesinde ortaya çıkardığı benlik kavramının kabullenmesi sonucu oluşan kişinin kendisine ait edindiği beğeni, sevgi ve saygı durumudur. İnsanın kendi değeri ile ilgili ulaştığı yargıları ve bu yargılarıyla ilgili duygularını kapsar. İnsanın kendisini tanıması, özellikleri ve yeteneklerini değerlendirerek kabul etmesi neticesinde kendisine karşı duyduğu hisler benlik saygısını ortaya çıkarmaktadır. Ne kadar yetenekli ve değerli bulduğunun ölçüsünü belirlemektedir. Benlik saygısı, kişinin kendisine ait düşüncelerini, davranışlarını ve duygusal durumlarını etkilemektedir. Bireyin kendini kabul etmesi ve değerli görmesini sağlamaktadır.

Benlik saygısı erken yaşlarda oluşmaya başlamaktadır ve daha sonraki yıllarda ayrıntılı bir şekil almaktadır. Kişinin doğuştan gelen özellikleri ile çevresel etkileşimleri sonucu oluşmaktadır.

Birey doğduğu anda var olabileceği bir çevre yaratmak istemektedir. Bu nedenle benlik yaratma süreci bebeklik döneminde başlayarak çevresindekiler ile olan etkileşimi neticesinde oluşmaya başlamaktadır. Bireyler doğum anından itibaren çevrelerinden tepki almayı beklemektedirler ve bu tepkileri kendilerine dair yöntemlerle yorumlamaktadırlar. Bu yorumlama kısmında çocuklar yetişkin bireyler gibi nedenini sorgulayarak anlamak yerine, olaylara ve mesajlara verdikleri önem derecesine göre yorumlama yapmaktadırlar. Dolayısıyla çocuğun benlik saygısı, almış olduğu mesajların, yaşamış olduğu deneyimlerin ve bütün bu sürecin yorumlanış şeklinin birleşimi olarak ortaya çıkmaktadır. Hayatın ilk dönemlerinden beri hissedilen ilgi, sevgi, yaşına uygun olan işlerde başarı hissi, korunma gibi temel ihtiyaçların gerekli ölçüde görülmesi çocukta benlik saygısının gelişimi ile oldukça bağlantılıdır.

Bazı araştırmacılar (Avşaroğlu, 2007; Acocella ve Calhoun 1990; Coopersmith, 1974; Kulaksızoğlu, 1988; Yavuzer, 1991; Yörükoğlu, 1978), benlik saygısının oluşumunda en etkili unsurun aile olduğunu ifade etmektedirler. Benlik saygısı, ailenin çocuğu kabul etmesi anından, çocuğun bireysel özgürlüğüne doğru giden bir süreçtir. Bu süreç içerisinde çocuğa karşı gösterilen kabul ve saygı, çocuğun gelişim dönemlerine önemli bir katkı sağlayacaktır. Böylelikle çocuğun benlik saygısı düzeyini artıracaktır. Çocuğun yaşam pozisyonlarını, kendini önemli ve ya önemsiz biçimde görmesini etkileyecektir. Ebeveynler, çocuklarının benlik saygısında oldukça önemli etkiye sahiptirler. Ebeveynlerin çocukları ile kurdukları etkileşim şekilleri, çocukların benlik saygıları üzerinde birincil öneme sahip etki oluşturmaktadır.